Rzemiosło

Ostatnia aktualizacja: 19-08-2009 //

Znaleziska z dawnych czasów dostarczają wielu przykładów świadomego podejmowania przez ludzi prób dla dodania wartości estetycznych codziennym narzędziom i sprzętom. Znaleziska z Osberg odsłoniły przed nami profesjonalne rysunki na tekstyliach i drewnie, które bez wątpienia są dowodem twórczości pomysłowych rzemieślników. Wnętrza i wyposażenie średniowiecznych kościołów w Norwegii również świadczą o ogromnym kunszcie, którego przykładem są zdobienia ambon, różnorakie obrzędowe akcesoria z miedzi i srebra, a przede wszystkim pięknie tkane i powszechnie spotykane wówczas kościelne kobierce, takie jak gobelin w Baldishol wykonany przez nieznanego artystę.

Malowanie róż jest unikalną, norweską techniką malarstwa dekoracyjnego, w której główny wzór składa się z róż o różnych kształtach i rozmiarach. Wykonywanie różanego wzoru było niezwykle popularne wśród dawnych społeczności chłopskich i rolniczych, a obecnie jest on uznawany za przejaw tradycyjnej norweskiej sztuki ludowej.

W XVI wieku norwescy złotnicy zaczęli wybijać na swoich wyrobach własny znak. Od tej pory nazwisko rzemieślnika zawsze widniało już na gotowym produkcie.

Inną wspaniałą i dawną tradycją, której rozkwit przypadł na czasy renesansu, jest tkactwo obrazkowe, którym zajmowały się kobiety zwłaszcza w regionie Gudbrandsdalen. Natomiast na początku XVII wieku norweskie huty stali produkowały piece ze zdobieniami o wysokiej wartości artystycznej, które cieszyły się dużym uznaniem, a ornamentyka ta stanowiła znak rozpoznawczy norweskiego rękodzieła.

W obszarach wiejskich tradycja rzeźbienia w drewnie i wykonywania różanego wzoru kultywowana była jeszcze w XIX wieku. Odzyskanie przez Norwegię suwerenności w 1814 roku dawało społeczności rękodzielników obietnicę wielu nowych możliwości. Niestety postępujące ubożenie społeczeństwa w kolejnych dziesięcioleciach poważnie zahamowało ten rozwój. W drugiej połowie XIX wieku norwescy rzemieślnicy, mimo iż wciąż znajdowali się pod silnym wpływem dawnych tradycji, zaczęli stopniowo wykorzystywać nową technologię. Założona w 1852 roku w Hadeland huta szkła rozpoczęła produkcję bardziej wykwintnego szkła, wykorzystując często zagraniczne techniki o wysokim standardzie technologicznym. Zakłady Faiance w Egersund wprowadziły angielską kamieniarkę, a w 1887 roku otwarto fabrykę porcelany w Porsgrunn.

Ostatnie stulecie było świadkiem rosnącego uznania dla wartości estetycznej rzemiosł rękodzielniczych. Już na przełomie wieków organizowano liczne międzynarodowe wystawy rękodzieł w głównych ośrodkach miejskich. Decydującą rolę w tym rozwoju odegrał niewątpliwie trend panujący wśród norweskich złotników, zgodnie z którym spędzali oni mniej czasu na realizacji zleceń z warsztatów, a koncentrowali się raczej na artystycznych aspektach wzornictwa w swoim rzemiośle.

Wznowione zainteresowanie norweskim rzemiosłem w okresie secesji (Jugendstil) przywróciło do łask dawne symbole Wikingów, takie jak węże i smocze łby, które włączano do wielu form rękodzielniczych, wywołując tym powszechne międzynarodowe zainteresowanie. W konsekwencji stały się one niejako narodowym symbolem.

Istotny wpływ na wyrób rękodzieł skandynawskich wywarło wzornictwo funkcjonalizmu z lat 30-tych XX wieku, które jeszcze przed 1950 rokiem dało podwaliny pod znakomity, bardziej miękki i ludzki w formie styl, znany jako wzornictwo skandynawskie.

Wydarzenia z lat 70-tych zrewolucjonizowały rzemiosło. Tekstylia, wyroby szklane, ceramika i inne rękodzieła zostały w pełni zaakceptowane jako wizualna forma sztuki, a faktyczny sposób ich produkcji stracił na znaczeniu. W 1974 roku rękodzielnicy i rzemieślnicy, działając w ramach swojego związku Norske kunsthåndverkere (Norwescy Artyści Rzemiosła), zostali ostatecznie uznani za osoby kwalifikujące się do objęcia Systemem Dochodów Gwarantowanych przez Państwo, a w szerszym wymiarze – zostali zaakceptowani przez norweską społeczność artystów. W latach 80-tych na znaczeniu zyskało wzornictwo przemysłowe i dużej liczbie osób trudniących się rzemiosłem zlecano ozdabianie terenów i budynków publicznych. Rzemiosło i wzornictwo stanowiło również ważną część artystycznego wyrazu zimowych Igrzysk Olimpijskich w Lillehammer w 1994 roku.


Źródło: Tekst zapożyczony z katalogu Norway Arts Directory dzięki uprzejmości Visiting Arts (ISBN 19020349164 © 1999). E-mail: information@visitingarts.org.uk   |   Umieść w swojej sieci   |   print