Literatura dziecięca

Literatura dla dzieci i młodzieży niezwykle rozwinęła się odkąd została wyodrębniona jako niezależny gatunek w XVIII wieku. Nawet podania i baśnie nie były pierwotnie przeznaczone dla dzieci i po raz pierwszy zostały uznane za literaturę dziecięcą w XIX wieku.

Pierwsza czytanka dla dzieci została wydana w Norwegii w 1798 roku. Norweski zbieracz opowiadań ludowych, Jørgen Moe, jest autorem zbioru I Brønden og i Kjærnet (W studni i w stawie, 1851), pierwszej norweskiej książki zaliczanej do klasyki literatury dziecięcej. To realistyczne i rzeczowe dzieło jest wyraźnie adresowane do dzieci.

Na lata 1890 – 1914 przypada złoty wiek norweskiej literatury dziecięcej. W tym okresie wydano niezliczoną ilość książek i opowiadań dla najmłodszych. Po II Wojnie Światowej ponownie wzrosło zainteresowanie książkami dla dzieci, w tym książkami dla młodzieży. Mając w pamięci okrucieństwa wojny, społeczeństwo wolało historie idylliczne i pozbawione konfrontacji, wychodząc z założenia, iż dzieci należy chronić przed zagrożeniami świata. W latach 60-tych i 70-tych poglądowi temu przeciwstawili się pisarze, którzy byli przeświadczeni, że najlepiej wystawiać dzieci na działanie realizmu zorientowanego na rozwiązywanie problemów. Ale zarówno realiści, jak i romantycy pisali swoje utwory z myślą o kształceniu i wychowywaniu dzieci.

W upowszechnianiu i rozwoju literatury dla dzieci i młodzieży kluczową rolę odgrywa norweska korporacja publicznych nadawców telewizyjnych i radiowych (NRK). Utwory najznamienitszych autorów literatury dziecięcej w Norwegii, takich jak Anne-Cath. Vestly (1920-), Thorbjørn Egner (1912-1990) i Alf Prøysen (1914-1970), stały się powszechnie znane dzięki słuchowiskom na antenie radiowej. Dzisiaj nadal cieszą się oni popularnością, a ich książki są tłumaczone na wiele języków.

Kilku bardziej współczesnych autorów literatury dziecięcej publikuje utwory dydaktyczne, mając na uwadze pielęgnowanie indywidualnego zainteresowania odbiorcy czytelnictwem i nauką oraz skłanianie młodych ludzi do refleksji nad rolą człowieka we wszechświecie. Najbardziej znanym jest Jostein Gaarder (1952-). Jego powieść Sofies verden (Świat Zofii, 1992) rozeszła się w ponad 20 milionach egzemplarzy i została przetłumaczona na blisko 50 języków. Ale Świat Zofii jest nie tylko książką przeznaczoną dla młodzieży, jest ona również wykorzystywana jako podręcznik do filozofii na kursach dla początkujących. Norwescy autorzy dziecięcej literatury faktu również zyskali międzynarodowe uznanie. Eirik Newth (1964-) zdobył już kilka nagród za książki dla dzieci i młodzieży, w których porusza rozmaite tematy naukowe (zob. Literatura naukowa).

Obecnie uważa się, że w Norwegii ponownie nastał złoty wiek literatury dziecięcej. Każdego roku publikowanych jest ponad 700 tytułów dla dzieci i młodzieży, a liczba autorów tłumaczonych na języki obce jeszcze nigdy nie była tak duża. W ramach działań podejmowanych na rzecz wspierania rozwoju norweskiej kultury i dziedzictwa kulturowego, norweska Rada ds. Kultury realizuje specjalny program, polegający na zakupie współczesnej norweskiej literatury pięknej i literatury faktu dla dzieci i młodzieży – blisko setki pozycji beletrystycznych i dwudziestu tytułów literatury faktu w ilości 1550 egzemplarzy - które następnie dystrybuuje się do bibliotek na całym obszarze Norwegii.


Źródło: Opracowanie: NORLA - Centrum Promocji Literatury Norweskiej za Granicą   |   Umieść w swojej sieci   |   print