Literackie Nagrody Nobla

Między 1903 a 1928 rokiem Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury uhonorowano trzech norweskich pisarzy. Dzieła tych autorów odegrały kluczową rolę w tworzeniu fundamentów współczesnej literatury norweskiej. W 1814 roku zerwana została trwająca 400 lat unia z Danią, lecz tylko po to, by jej miejsce zajęła unia ze Szwecją, która została rozwiązana dopiero w 1905 roku. Wraz ze zwiększaniem się ruchu narodowo-wyzwoleńczego, wzmagało się pragnienie budowania narodowej tradycji literackiej opartej nie na języku duńskim, ale norweskim.

Bjørnstjerne Bjørnson (1832-1910) zaczął publikować Bondefortellinger (Opowieści wiejskie) w latach 50-tych XIX wieku, wnosząc tym samym do norweskiej literatury nowego ducha i nowy styl narracji. Na twórczość Bjørnsona składają się poezja, opowiadania, powieści i dramaty. Działając w tym samym okresie, co współczesny mu dramaturg Henrik Ibsen (zob. „Dramat”), Bjørnson otrzymał w 1903 roku Nagrodę Nobla „będącą hołdem złożonym jego szlachetnie podniosłej i różnorodnej poezji, która zawsze wyróżniała się świeżością natchnienia i rzadko spotykaną czystością ducha”. Bjørnson już we wczesnych latach swojej twórczości był również członkiem ruchu na rzecz utworzenia norweskiego teatru narodowego.

Drugi norweski laureat Nagrody Nobla, Knut Hamsun (1859-1952), zyskał światowy rozgłos w dziedzinie literatury autobiograficzną powieścią Sult (Głód), która wyznacza początek neoromantyzmu w Norwegii. Hamsun został uhonorowany Nagrodą Nobla w 1920 roku za powieść Markens Grøde (Błogosławieństwo ziemi) wydaną w 1917 roku. Twórczość Hamsuna jest determinowana głęboką awersją do cywilizacji oraz wiarą, że jedynym spełnieniem człowieka jest ziemia. Ten rodzaj prymitywizmu (a także towarzysząca mu nieufność do wszystkich nowoczesnych rzeczy) został najpełniej wyrażony właśnie w powieści Błogosławieństwo ziemi, często uznawanej za jego arcydzieło. Jego wcześniejsza twórczość zwykle koncentruje się na wyrzutkach i włóczęgach agresywnie nastawionych do cywilizacji. W środkowym etapie działalności literackiej Hamsuna agresywność ustępuje miejsca melancholijnej rezygnacji związanej z utratą młodości. Dzieła Hamsuna są uznawane za klasykę literatury norweskiej i należą do jednych z najczęściej tłumaczonych na inne języki norweskich utworów beletrystycznych. W entuzjastycznie przyjętej przez krytykę biografii Hamsuna (Enigma, życie Knuta Hamsuna, 1987), Robert Ferguson nazwał Hamsuna jednym z najbardziej znaczących i pomysłowych stylistów literackich ubiegłego wieku, stwierdzając, że praktycznie każdy z żyjących europejskich czy amerykańskich pisarzy świadomie lub podświadomie znajdował się pod wpływem powieści Hamsuna. Knut Hamsun napisał ponad 40 książek, z których część weszła na stałe do klasyki literatury.

Sigrid Undset (1882-1949) otrzymała Nagrodę Nobla w 1928 roku za przejmujący opis życia w średniowieczu. Jej trylogia Kristin Lavransdatter (1920-1922) (Krystyna córka Lawransa) została zaliczona do międzynarodowej klasyki. Undset była bardzo twórczą pisarką i mistrzynią fabuły, łączącą dogłębną znajomość historii z ogromną wnikliwością i zrozumieniem duszy człowieka. W latach 30-tych powieści Undset znalazły się w Niemczech na liście książek zakazanych, a ona sama została zmuszona do opuszczenia ojczystego kraju w wyniku inwazji wojsk nazistowskich na Norwegię podczas II Wojny Światowej. Emigracja do Stanów Zjednoczonych nie przeszkodziła jej we wspieraniu norweskiego ruchu oporu. Po wojnie Undset powróciła do Norwegii i w dowód uznania za swoją twórczość i niezłomny patriotyzm otrzymała Wielki Krzyż Orderu Świętego Olava. Jej dorobek obejmuje ponad 30 tytułów, a książki są tłumaczone na wiele języków.


Źródło: Opracowanie: NORLA - Centrum Promocji Literatury Norweskiej za Granicą   |   Umieść w swojej sieci   |   print