Poezja

Norweska poezja liczy sobie ponad tysiąc lat, a jej korzenie sięgają twórczości skaldów z IX wieku. W średniowieczu powszechnie pisywano ballady, poezję okolicznościową i improwizowane wiersze zwane stev. Obok opowiadań ludowych, te anonimowe dzieła stanowią istotną część norweskiej literatury ludowej.

W miarę upowszechniania się edukacji – zwłaszcza wśród duchowieństwa – wykształcała się kolejna, ważna forma wyrazu lirycznego w Norwegii – hymny. Poezja odgrywała również istotną rolę w dojrzewaniu młodego narodu norweskiego na początku XIX wieku. Jeden z norweskich laureatów literackiej Nagrody Nobla, Bjørnstjerne Bjørnson (1832-1910), napisał wiersz zatytułowany Ja vi elsker dette landet („Tak, my kochamy ten kraj”). Utwór ten stał się później hymnem państwowym Norwegii i został po raz pierwszy wykonany 17 maja 1864 roku podczas obchodów norweskiego Dnia Konstytucji w Christianii (obecnie Oslo).

Na przełomie XX wieku Sigbjørn Obstfelder (1866-1900), poeta symbolizmu, był najbardziej znaczącym innowatorem w norweskiej poezji lirycznej. Jego utwory wyrażają zachwyt życiem i nacechowane są nastrojową, wielo-znaczeniową  symboliką. Jednocześnie wydźwięk jego utworów jest wysoce osobisty, plasując autora wśród ważnych przedstawicieli wczesnego modernizmu. Do modernistów zaliczamy również Rolfa Jacobsena (1907-1994), którego debiutancki zbiór utworów pisanych wierszem wolnym Jord og Jern (Ziemia i żelazo, 1933) wciąż jest postrzegany jako ożywczo niekonwencjonalny. Zarówno utwory Obstfeldera, jak i Jacobsena tłumaczone są na wiele języków i uwzględniane w antologiach poezji obcojęzycznej jako wybitne przykłady europejskiego modernizmu.

Do pozostałych poetów lirycznych, cieszących się uznaniem nie tylko w ojczystym kraju, ale także poza jego granicami, należą: Olav H. Hauge (1908-1994) i Paal-Helge Haugen (1945-). Utwory Hauge’a są złudnie proste i wyraźnie nawiązują do twórczości Homera, klasycznych form chińskich i japońskich, literatury staroskandynawskiej i Biblii. Również utwory Paal-Helge Haugena często odznaczają się prostotą i antymetaforycznością. Haugen odkrywa poetycki potencjał nawet u najmniejszych istot i przedmiotów. Dzisiaj poezja nadal jest popularnym gatunkiem literackim w Norwegii i wielu współczesnych poetów świadomie posługuje się liryką jako środkiem wyrazu w celu zwiększenia głębi skojarzeń i muzyczności swoich utworów. Przedstawicielami najbardziej znaczącej poezji są Eldrid Lunden (1940-), Gro Dahle (1962-) i Tor Ulven (1953-1995).

W latach 60-tych XX w. norweska poezja przesunęła się bardziej w kierunku techniki nierytmicznej, modernistycznej i eksperymentalnej. Z kolei w latach 70-tych w poezji poruszano kwestie polityczne i społeczne, ale już dziesięć lat później zaczęły dominować w niej wartości estetyczne. W latach 90-tych XX w. dokonano świadomej syntezy tych dwóch trendów. Wielu liryków krytycznie wyrażało się o zawężonych upodobaniach poetów poprzednich dziesięcioleci, decydując się na nowatorskie połączenie polityki i estetyki, treści i formy. W zasadzie współczesna poezja w Norwegii odzwierciedla silną fascynację rzeczywistością, ale trudno jest zebrać tak ogromną różnorodność stylów i form wyrazu dzisiejszych poetów pod jedną wspólną kategorią.


Źródło: Opracowanie: NORLA - Centrum Promocji Literatury Norweskiej za Granicą   |   Umieść w swojej sieci   |   print