Norwegia a druga wojna światowa

Norweska deklaracja o neutralności okazała się mieć niewielkie znaczenie. 9 kwietnia 1940 wojska niemieckie zaatakowały Norwegię. Po trwających dwa miesiące intensywnych walkach i pomimo pomocy militarnej, której udzieliły Wielka Brytania i Francja, Norwegia musiała się poddać. Rodzina królewska, rząd oraz część wyższych urzędników Ministerstwa Obrony Narodowej i administracji cywilnej wraz z wycofującymi się siłami sprzymierzonymi opuściło kraj i wyjechało do Wielkiej Brytanii.  Podczas wojny, rząd norweski prowadził działalność na emigracji.

Najważniejszym bogactwem, jakie Norwegia miała do zaoferowania Siłom Sprzymierzonym, była norweska flota handlowa. Składała się ona z ponad 1000 statków, ogółem o pojemności przewyższającej  4 miliony ton rejestrowych (BRT). W Wielkiej Brytanii norweskie jednostki wojskowe odrodziły się we wszystkich rodzajach służb. Wzięły one udział w kampaniach morskich na Atlantyku, w walkach na kontynencie europejskim po inwazji w 1944 oraz w walkach powietrznych nad Wielką Brytanią i kontynentem. Pod koniec wojny Szwedzi zezwolili Norwegom na tworzenie ich oddziałów wojskowych na terytorium Szwecji. Część z nich wzięła udział w kampaniach przeciwko oddziałom niemieckim. Miało to miejsce po tym, jak wojska radzieckie zaatakowały i wyzwoliły niewielki obszar Norwegii w północno- wschodniej części regionu Finnmark, na dalekiej północy kraju. W okupowanej Norwegii z roku na rok nasilał działania ruch oporu. Powstały także tajne oddziały wojskowe, postrzegane przez Niemców jako zagrożenie. 

Norwegia pozostawała pod okupacją aż do kapitulacji Rzeszy w 1945 roku. Po kapitulacji w Norwegii znajdowało się co najmniej  400 000 niemieckich żołnierzy, podczas gdy sam kraj  liczył zaledwie 4 miliony mieszkańców. Okupacja niemiecka doprowadziła do eksploatacji norweskiej gospodarki, a nazistowskie rządy terroru obejmowały egzekucje i masowe eksterminacje, choć na nieco mniejszą skalę niż w innych okupowanych państwach.

Wyzwolenie
Już 8 maja 1945 roku norweskie oddziały z ruchu oporu rozpoczęły przejmowanie pozycji nazistów. Stopniowo dołączały do nich wojska aliantów oraz norweskie oddziały z Wielkiej Brytanii i Szwecji.  Przejmowanie kraju przez siły sprzymierzone nie było trudne. Rząd powrócił do kraju z emigracji w Wielkiej Brytanii, a 7 czerwca do portu w Oslo zawinął brytyjski okręt wojenny, na którego pokładzie znajdował się król Haakon.
Norwegowie, którzy ocaleli z niemieckich obozów koncentracyjnych, zaczęli wracać do domu. U schyłku wojny, 92 000 Norwegów znajdowało się za granicą,  z których 46 000 przebywało w Szwecji. Natomiast oprócz niemieckich okupantów  w Norwegii przebywało wówczas 141 000 cudzoziemców, w większości jeńców wojennych, z których 84 000 to byli Rosjanie.

Podczas wojny Niemcy zarekwirowali 40 procent norweskiego PKB. Do tego doszły zniszczenia wojenne. W regionie Finnmark były one znaczące.  W rezultacie taktyki spalonej ziemi realizowanej przez Niemców w trakcie ich odwrotu, zostały tam zniszczone wielkie obszary.  Inne miasta i osiedla uległy zniszczeniu w wyniku bombardowań lub celowych podpaleń. 

Ogółem 10 262 Norwegów straciło życie podczas działań wojennych lub w więzieniach. Około 40000 było więzionych.