System ubezpieczeń społecznych

Wszyscy obywatele Norwegii oraz osoby pracujące w tym kraju są automatycznie kwalifikowani jako członkowie norweskiego systemu ubezpieczeń społecznych.

Jest to państwowy system ubezpieczeń, który uprawnia swoich członków do otrzymywania rent i emerytur (np. z tytułu osiągnięcia wieku emerytalnego, śmierci członka rodziny, niepełnosprawności), a także świadczeń z tytułu wypadków przy pracy lub innych wypadków i chorób, zasiłków macierzyńskich i porodowych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego czy też zasiłków pogrzebowych. Dzięki temu, że narodowy system ubezpieczeń społecznych dotyczy również zasiłków rodzinnych i świadczeń pieniężnych dla rodziców małych dzieci (kontantstøtte), stanowi on najważniejszy powszechny system ubezpieczeń w Norwegii.

Pod koniec 1999 roku około 1,1 mln osób, w tym około 900 000 emerytów, korzystało ze świadczeń wypłacanych z narodowego systemu ubezpieczeń, które stanowiły dla nich główne źródło dochodu. W 1999 roku całkowite nakłady na system ubezpieczeń społecznych wyniosły 162 mld NOK, co odpowiada 13,6% PKB i około 34,3% budżetu państwa. Narodowy system ubezpieczeń społecznych jest finansowany z obowiązkowych składek pracowników, osób fizycznych pracujących na własny rachunek i innych osób ubezpieczonych oraz ze składek pracodawców i subwencji władz centralnych.

Publiczne usługi socjalne zostały wprowadzone po raz pierwszy w XVIII wieku. Wcześniej, odpowiedzialność za opiekę nad biednymi, chorymi lub starszymi spoczywała na rodzinie, kościele lub poszczególnych parafiach. Rozwój usług społecznych i narodowego systemu ubezpieczeń jest ściśle związany z procesem industrializacji. Uprzemysłowienie pociągnęło za sobą nowe zagrożenia dla zdrowia i większą mobilność, której konsekwencją było osłabienie więzów rodzinnych. Jednocześnie przemysł zapewnił gospodarczą podstawę dla reformy społecznej. Funkcjonujący od 1895 roku norweski system ubezpieczeń wypadkowych dla pracowników fabryk został stopniowo rozbudowany. Objął on nie tylko inne zawody, ale także poszerzył swoją ofertę o zasiłki chorobowe, emerytury (1936), zasiłki dla bezrobotnych (1939), renty z tytułu niezdolności do pracy (1960) oraz zasiłki dla wdów i samotnych matek (1964). W 1967 roku świadczenia socjalne wprowadzone przed II Wojną Światową zostały scalone w jeden narodowy system ubezpieczeń społecznych. Wysokość świadczeń wypłacanych w ramach systemu jest uzależniona od liczby punktów emerytalnych uzyskanych przez daną osobę.


Źródło: Adaptacja z: Aschehoug and Gyldendal's Norwegian Encyclopedia / Kristin Natvig Aas   |   Umieść w swojej sieci   |   print