Kobiety w zyciu politycznym

Ostatnia aktualizacja: 01-10-2009 //

Kobietom w Norwegii udalo sie w duzej mierze uzyskac wplyw na polityke. Trzydziesci lat temu kobiety stanowily zaledwie 15% delegatów w Stortingu (norweskie zgromadzenie narodowe). W ostatnich latach udzial procentowy kobiet w parlamencie wahal sie pomiedzy 36% a 39%. Zwiekszony parytet na korzysc kobiet w stosunku do mezczyzn w procesie decyzyjnym jest scisle zwiazany z mozliwosciami ksztalcenia sie i pracy dla kobiet. Jednak same kompetencje, doswiadczenie, przyjazne podejscie do równosci plci i dobra wola nie wystarcza. Doswiadczenie pokazuje, ze liczba kobiet w instytucjach politycznych nie zwiekszy sie, jesli nie beda podejmowane celowe dzialania, na przyklad prowadzone specjalne kampanie czy wprowadzane systemy kwot (odgórnie ustalane limity przyslugujacych miejsc).

System kwot wyborczych, majacy na celu wyrównanie liczby reprezentantów kobiet i mezczyzn zostal przyjety jeszcze w latach 70-tych przez Socjalistyczna Partie Lewicowa i Partie Liberalna. Obecnie niemal wszystkie glówne partie polityczne w Norwegii stosuja system kwot na wszystkich szczeblach wysuwajac kandydatów do wyborów oraz tworzac sklady osobowe partyjnych gremiów decyzyjnych. System kwot  przyjmowany jest dobrowolnie. W Norwegii nie istnieja zadne przepisy nakazujace zachowanie równowagi plci w partiach politycznych lub organach bezposrednio wybieralnych.

System kwotowy zostal wprowadzony równiez w publicznie powolywanych komitetach, zarzadach i radach. Trzydziesci lat temu reprezentacja kobiet w takich zgromadzeniach wynosila 11%. W 1981 roku do ustawy o równym statusie kobiet i mezczyzn wprowadzono przepisy o zachowaniu wymaganej równowagi plci miedzy innymi w publicznie powolywanych organach. Od 1988 roku obowiazuje wymóg, by przedstawiciele kazdej plci stanowili minimum 40%. Po ostatniej nowelizacji poziom reprezentacji kobiet zwiekszyl sie z 22% i ustabilizowal na poziomie 40% w 1997 roku.

W 1986 roku Premier Gro Harlem Brundtland powolala rzad skladajacy sie z rekordowej liczby kobiet. Od tego czasu nie utworzono w Norwegii zadnego rzadu, w którym byloby mniej niz 40% kobiet.

Reprezentacja plci w zarzadach przedsiebiorstw
Dane z roku 2003 wskazuja, ze w norweskim sektorze prywatnym kobiety stanowia przecietnie 8,5% czlonków zarzadu (wybieranych przez akcjonariuszy i pracowników) w akcyjnych spólkach publicznych (lipiec 2003). W zarzadach przedsiebiorstw panstwowych liczba ta wynosi 45,7% (marzec 2003).

Od dnia 1 stycznia 2004 roku obowiazuje nowelizacja przepisów dotyczacych reprezentacji plci we wszystkich przedsiebiorstwach panstwowych. Zarzady takich przedsiebiorstw musza miec obecnie co najmniej 40-procentowa reprezentacje kazdej plci.

Analogiczne poprawki przyjete zostaly równiez dla publicznych spólek akcyjnych w sektorze prywatnym, lecz zawarto z sektorem biznesowym umowe stanowiaca, ze przedmiotowe poprawki nie wejda w zycie, jezeli pozadana równowaga reprezentacji kobiet i mezczyzn zostanie uzyskana samoistnie do konca 2005 roku. Wedlug danych z Norweskiego Urzedu Statystycznego na dzien 1 lipca 2005 w Norwegii dzialalo 519 spólek publicznych z ograniczona odpowiedzialnoscia. 68 z nich (13,1%) spelnialo wymogi prawne dotyczace reprezentacji plci. Srednia reprezentacja kobiet w skladach zarzadów (wybieranych przez wlascicieli i pracowników) w norweskich publicznych spólkach z ograniczona odpowiedzialnosci wynosila 15,5%. W zwiazku z tym rzad premiera Stoltenberga zdecydowal sie wdrozyc odpowiednie przepisy z dniem 1 stycznia 2006 roku.

Dla porównania, dane norweskiego Urzedu Statystycznego wskazuja, ze niemal 60% wszystkich studentów uczelni wyzszych to kobiety, zas liczba kobiet, które ukonczyly 4-letnie studia uniwersyteckie lub zawodowe jest obecnie wyzsza niz liczba konczacych te same programy edukacyjne mezczyzn.

Nowe przepisy nie dotycza prywatnych spólek z ograniczona odpowiedzialnoscia. W Norwegii tego rodzaju spólki tworza zazwyczaj male firmy rodzinne, którymi w sposób naturalny zarzadzaja ich wlasciciele. Uregulowania dotyczace reprezentacji obu plci slabiej stosuja sie do tego rodzaju spólek. Natomiast w akcyjnych spólkach publicznych udzial w kapitale akcyjnym bedzie dzieki nim szerzej rozlozony, a  zarzad firmy ma charakter mniej personalny.


Źródło: Opracowanie: norweskie Ministerstwo ds. Dzieci i Rodziny   |   Umieść w swojej sieci   |   print