Czym są EFTA i EOG?
Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (EFTA) zostało utworzone w 1960 roku w celu wspierania wolnego handlu jako środka wiodącego do wzrostu gospodarczego i dobrobytu Krajów Członkowskich, bliższej współpracy gospodarczej między krajami Zachodniej Europy oraz rozwoju globalnego handlu. Obecnie członkami EFTA są: Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria. Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) obejmuje 27 Krajów Członkowskich Unii Europejskiej oraz trzy kraje EFTA: Islandię, Liechtenstein i Norwegię. Kraje te biorą udział w Rynku Wewnętrznym, którego celem jest umożliwienie wolnego przepływu dóbr, usług, kapitału i osób przez cały obszar EOG przy zachowaniu warunków otwartości i konkurencyjności (prawo „czterech swobód”).
Skąd się wzięły granty EOG?
W związku z tym, że EOG poszerzył się o nowe kraje członkowskie Unii Europejskiej, Norwegia, Islandia i Liechtenstein zobowiązały się do udzielenia im wsparcia finansowego. Na przestrzeni lat 2004-2009, z dwóch źródeł: Mechanizmu Finansowego EOG, który tworzy Norwegia, Islandia i Liechtenstein oraz z Norweskiego Mechanizmu Finansowego, popłynęły środki finansowe w wys. 1,167 mld euro. Prawie 48% całkowitej sumy obu funduszy przeznaczono na projekty i programy, które są realizowane w Polsce. Do 2009 r. Polska skorzystała z bezzwrotnej pomocy wynoszącej łącznie 533,51 mln euro, przy czym ponad 96 procent tych środków pochodziło z Norwegii.
Czemu służą Mechanizmy Finansowe?
Celem obu w/w Mechanizmów jest przyczynienie się do zmniejszenia różnic społecznych i gospodarczych w obrębie Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz wspieranie nowych krajów członkowskich UE w ich staraniach o pełen udział w rozszerzonym rynku wewnętrznym EOG.
Na co można było przeznaczyć środki w programie 2004-09 ?
Środki finansowe w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego dostępne były na realizację projektów w następujących sześciu obszarach priorytetowych:
- ochrona środowiska, w tym środowiska ludzkiego, poprzez m.in. redukcję zanieczyszczeń i promowanie odnawialnych źródeł energii,
- promowanie zrównoważonego rozwoju poprzez lepsze wykorzystanie i zarządzanie zasobami,
- ochrona kulturowego dziedzictwa europejskiego, w tym transport publiczny i odnowa miast,
- rozwój zasobów ludzkich poprzez m.in. promowanie wykształcenia i szkoleń, wzmacnianie w samorządzie i jego instytucjach potencjału z zakresu administracji lub służby publicznej, a także wzmacnianie wspierających go procesów demokratycznych,
- opieka zdrowotna i opieka nad dzieckiem, - badania naukowe.
Czym się różni Mechanizm Finansowy EOG od Norweskiego Mechanizmu Finansowego?
Środki finansowe w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego mogły wspierać działania podejmowane w ramach wszystkich sześciu priorytetów Mechanizmu Finansowego EOG, oraz na zasadach pierwszeństwa w zakresie dodatkowych czterech obszarów priorytetowych, które rząd norweski uznał za ważne. Były to:
- wdrażanie przepisów z Schengen (wspieranie Narodowych Planów Działania z Schengen, jak również wzmacnianie sądownictwa), -
ochrona środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem wzmocnienia zdolności administracyjnych do wprowadzania w życie odpowiednich przepisów istotnych dla realizacji projektów inwestycyjnych,
- polityka regionalna i działania transgraniczne,
- pomoc techniczna przy wdrażaniu acquis communautaire.
Granty blokowe – co to takiego?
Granty blokowe (zwane też Funduszami) były specyficzną formą wsparcia, mające na celu zwiększenie dostępności środków Mechanizmów Finansowych dla organizacji, które zajmują się specyficznymi kwestiami rozwojowymi, ale ze względu na ograniczone zasoby nie zawsze są w stanie samodzielnie sprostać wymaganiom związanym z procesem aplikowania o środki finansowe w ramach indywidualnych projektów. Wyróżniamy następujące Fundusze w ramach Mechanizmów Finansowych:
- Fundusz dla Organizacji Pozarządowych
- Polsko-Norweski Fundusz Badań Naukowych
- Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy
- Fundusz Kapitału Początkowego
- Fundusz Pomocy Technicznej
- Fundusz Wymiany Kulturalnej
Każdy Fundusz jest zarządzany przez instytucję-operatora.
Kto mógł aplikować o środki w ramach Mechanizmów?
Potencjalnymi odbiorcami pomocy finansowej mogły być wszelkie jednostki państwowe lub prywatne, jak też instytucje, organizacje i firmy oraz organizacje pozarządowe, które mają status prawny w Polsce i działają dla dobra publicznego, takie jak: władze ogólnokrajowe, regionalne i lokalne, instytucje akademickie i ośrodki badawcze, organizacje ochrony środowiska, instytucje społeczne i wolontariaty, Partnerstwa Publiczno-Prywatne.
Krajowy Punkt Kontaktowy dla Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego w Polsce:
Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Departament Programów Pomocowych i Pomocy Technicznej
ul. Wspólna 2/4, 00-926 Warszawa
Punkt informacyjny dot. Grantów EOG
Maria Jankiewicz tel. 0 22 461 33 17 E-mail: eog@mrr.gov.pl
Sekretariat Departamentu: Tel.: 0 22 461 39 18 Fax: 0 22 461 33 21 www.eog.gov.pl
Ambasada Królestwa Norwegii
ul. F. Chopina 2A 00-559 Warszawa
tel. (22) 696 40 30 fax: (022) 628 09 38 e-mail: embwaw@mfa.no
www.amb-norwegia.pl
Osobą do kontaktu w sprawach dotyczących grantów EOG jest Stein Inge Nesvåg (Radca): tel. (022) 696 40 38 e-mail: sin@mfa.no