Granty norweskie na ochronę zabytkowych zbiorów cieszyńskich bibliotek

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2010 // Projekt "Ochrona i konserwacja cieszyńskiego dziedzictwa piśmienniczego" zrealizowany został przez pięć instytucji: Książnicę Cieszyńską jako lidera projektu oraz Archiwum Państwowe w Katowicach (Oddział w Cieszynie), Parafię Ewangelicko-Augsburską, Konwent Zakonu Bonifratrów i Muzeum Śląska Cieszyńskiego jako partnerów projektu.

Projekt „Ochrona i konserwacja cieszyńskiego dziedzictwa piśmienniczego” zrealizowany został w latach 2007-2010. Jego celem było kompleksowe zabezpieczenie historycznych zbiorów pięciu wyżej wymienionych cieszyńskich instytucji bibliotecznych i archiwalnych przed utratą i zniszczeniem oraz jak najszersze wprowadzenie ich do obiegu naukowego i kulturalnego. Z wyjątkiem Książnicy Cieszyńskiej i Archiwum Państwowego, zbiory znajdujące się w dyspozycji pozostałych placówek pozbawione były właściwej ochrony. Warunki przechowywania nie spełniały elementarnych norm klimatycznych, a pomieszczenia, w których były zmagazynowane, nie posiadały zabezpieczeń przeciwpożarowych i antywłamaniowych, pozbawione były też podstawowego wyposażenia. Całość zbiorów należących do tych placówek była silnie zabrudzona, w znacznej części osłabiona różnego typu uszkodzeniami fizyko-chemicznymi i zainfekowana przez mikroorganizmy, co skutkowało postępującą degradacją i – zważywszy na złe warunki przechowywania oraz obecność sporej liczby obiektów zdefektowanych – rychło doprowadzić mogło do całkowitej destrukcji. Znaczny stopień uszkodzenia był zresztą charakterystyczny dla wszystkich cieszyńskich zbiorów archiwalnych i bibliotecznych, co stanowiło konsekwencję ich wieloletniego magazynowania w nieodpowiednich warunkach, katastrof (zalanie w 1987 r. ok. 1000 książek należących obecnie do Książnicy), częstych przemieszczeń i szczególnej podatności niektórych kategorii zbiorów na uszkodzenia fizyko-chemiczne.

Realizacja projektu pozwoliła na modernizację pomieszczeń magazynowych, wyposażenie ich w systemy ochrony, niezbędne sprzęty i urządzenia, a poza tym – oczyszczenie i dezynfekcję niemal całości zbiorów. Opracowano i zinwentaryzowano najcenniejszych partie zbiorów (w pierwszym rzędzie stare druki oraz archiwalia) oraz zmikrofilmowano i zdygitalizowano obiekty najczęściej przez czytelników wykorzystywane (przede wszystkim rękopiśmienne i czasopiśmiennicze regionalia).

W ramach projektu pracownie konserwatorskie funkcjonujące w Książnicy Cieszyńskiej zostały doposażone w nowoczesny sprzęt, co pozwala zwiększyć zakres i efektywność ich działań, którymi w przyszłości objęte mogłyby zostać także potrzeby pozostałych placówek przechowujących historyczne księgozbiory.

Wdrożenie projektu wiąże się również ze stworzeniem instytucyjno-organizacyjnych rozwiązań oraz ram prawnych pozwalających na zabezpieczenie i udostępnianie zbiorów znajdujących się poza profesjonalnymi placówkami bibliotecznymi i archiwalnymi. To także ważny, posiadający długofalowe znaczenie rezultat tego przedsięwzięcia.

W ramach projektu:
• wyremontowano i wyposażono siedziby pięciu bibliotek i archiwów,
• zmodernizowano pracownię konserwatorską Książnicy Cieszyńskiej,
• zdezynfekowano, oczyszczono i poddano zabiegom introligatorskim 43 000 woluminów oraz 900 metrów bieżących akt archiwalnych,
• kompleksowej konserwacji poddano 144 manuskrypty i druki,
• skatalogowano ponad 37 500 woluminów (w tym przede wszystkim starych druków i/lub kodeksów rękopiśmiennych) oraz 60 metrów bieżących archiwaliów,
• zdigitalizowano i zmikrofilmowano ok. 570 000 stron dawnej prasy, rękopisów oraz starych druków,
• do użytku publicznego oddano Muzeum Protestantyzmu na Śląsku Cieszyńskim,
• uruchomiono „Szlak cieszyńskich archiwów i bibliotek zabytkowych”, wyposażając go w zestaw wydanych drukiem przewodników i informatorów.

 Wartość projektu wyniosła ogółem ponad 2 miliony Euro.

Więcej informacji na temat projektu "Ochrona i konserwacja cieszyńskiego dziedzictwa piśmienniczego" można znaleźć na www.eog.kc-cieszyn.pl


Bookmark and Share