Zgodnie z systemem wdrażania, ustalonym przez darczyńców, dla każdego obszaru tematycznego zostanie przygotowany program operacyjny precyzujące m.in.: szczegółowy opis obszarów priorytetowych, katalog beneficjentów, zasady naboru i oceny wniosków, koszty kwalifikowane itd. przez tzw. operatora programu. Poszczególne programy operacyjne będą podlegać ocenie strony polskiej i darczyńców. Pierwsze nabory wniosków - w ramach obszarów tematycznych – poiwnny rozpocząć się w drugiej połowie 2012 roku.
Cele
Głównymi celami Grantów Norweskiego i EOG- podobnie jak w przypadku poprzedniej edycji – jest przyczynianie się do zmniejszania różnic ekonomicznych i społecznych w obrębie Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz wzmacnianie stosunków dwustronnych pomiędzy państwami-darczyńcami a państwem-beneficjentem.
Alokacja
W sumie, alokacja dla Polski wynosi 578 mln euro.
Czas trwania
Okres przyznawania dofinansowania upłynie 30 kwietnia 2014 r., natomiast okres kwalifikowalności wydatków w ramach wyłonionych projektów zakończy się 30 kwietnia 2016 r.
Odbiorcy wsparcia
Wnioskodawcami będą podmioty prywatne oraz publiczne, komercyjne bądź niekomercyjne, oraz organizacje pozarządowe ustanowione jako podmiot prawny w Polsce, jak również organizacje międzyrządowe działające w Polsce.
Szczegółowe zasady kwalifikowalności zostaną określone w programach operacyjnych dla poszczególnych obszarów wsparcia.
Co nowego?
Podejście programowe i dystrybucja środków
Nowa perspektywa będzie się opierała na tzw. podejściu programowym. Ustanowionych zostało 17 programów (np. program „Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego i naturalnego”), zorientowanych na osiąganie założonych celów, rezultatów i wyników. Każdy program będzie zarządzany przez Operatora (np. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego). Programy będą zatwierdzane przez Darczyńców. Jeśli chodzi o wybór projektów, złożonych przez beneficjentów ostatecznych, to ocena będzie dokonywana na poziomie programu czyli przez stronę polską.
Współpraca dwustronna
W przypadku nowej perspektywy strona darczyńców położyła duży nacisk na wzmocnienie współpracy dwustronnej pomiędzy Państwami-Darczyńcami i Państwami-Beneficjentami. Jednym z narzędzi zacieśniania współpracy będzie partnerstwo na poziomie programu i na poziomie projektu. Większość programów będzie wdrażana przez polskich operatorów we współpracy z partnerami z krajów darczyńców. Partnerzy będą mieli wpływ na kształt programu i jego wdrażanie. Współpraca dwustronna będzie również możliwa poprzez nawiązywanie partnerstw na poziomie projektów. Poza tym, w ramach niektórych obszarów, jak np. badania naukowe, partnerstwo będzie obligatoryjne.
Minimalna wartość dofinansowania
Minimalna wartość dofinansowania została ustanowiona na 170 tys. euro.
Tym niemniej, w ramach niektórych programów przewidziano możliwość ustanowienia funduszu małych grantów, gdzie minimalna wartość dofinansowania może wynosić od 5 tys. euro do 250 tys. euro.
Obszary programowe:
Zakres wsparcia w ramach nowej perspektywy będzie bardzo szeroki.
1. Największe środki zostaną przeznaczone na wsparcie rozwoju i stosowania technologii wychwytywania i składowania CO2 (CCS). Na ten obszar przeznaczono137 mln euro, przede wszystkim na budowę instalacji CCS w Elektrowni Bełchatów. Przewiduje się również działania na rzecz zwiększenia świadomości społecznej w zakresie technologii CCS.
2. Na drugim miejscu pod względem wartości środków znalazła się ochrona środowiska, na którą przeznaczono 110 mln euro, z czego 75 mln euro pójdzie na wsparcie efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii. Wsparcie otrzymają też działania na rzecz różnorodności biologicznej i ekosystemów, a także przedsięwzięcia służące wzmocnieniu monitoringu środowiska i działań kontrolnych.
3. Na konserwację i rewitalizację dziedzictwa kulturowego przeznaczono 60 mln euro. Oprócz tego, 10 mln euro zostanie skierowane na wymianę kulturalną poprzez promocję kultury i sztuki wśród szerokiej publiczności oraz wzrost świadomości dotyczącej różnorodności kulturowej oraz umacnianie dialogu międzykulturowego.
4. Wsparcie obszaru zdrowia będzie miało na celu dostosowanie ochrony zdrowia do trendów demograficzno-epidemiologicznych oraz ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu. Na ten obszar przeznaczono 70 mln euro.
5. Na wsparcie polsko-norweskiej współpracy badawczej przeznaczono blisko 37 mln euro. Badania mają dotyczyć ochrony środowiska i zmian klimatycznych, ochrony zdrowia i nauk społecznych, z uwzględnieniem tematyki migracji. W ramach powyższej kwoty, 3 mln euro zostanie przeznaczone na badania naukowe w obszarze „Promowanie równości płci oraz równowagi między życiem zawodowym a prywatnym”.
6. Kontynuowane będzie też wsparcie na rzecz mobilności studentów i pracowników naukowych szkolnictwa wyższego, a także współpracy instytucjonalnej pod postacią Funduszu Stypendialnego (10 mln euro).
7. Nowością w stosunku do zakresu wsparcia w ramach poprzedniej edycji grantów norweskich będzie program dotyczący przeciwdziałania przemocy w rodzinie o wartości 3 mln euro.
8. Na wsparcie obszaru Schengen i walki z przestępczością transgraniczną i zorganizowaną, w tym przeciwdziałanie handlowi ludźmi oraz migracjom grup przestępczych przeznaczono 10 mln euro.
9. Na wsparcie wymiaru sprawiedliwości skierowano 14 mln euro. Z powyższych środków będzie można zrealizować przede wszystkim działania z zakresu poprawy zdolności administracyjnych sądów, informatycznych centrów archiwalnych dla sądów, wdrożenia nowoczesnych metod zarządzania sądami oraz alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów i wzmocnienia pozycji osób pokrzywdzonych przestępstwem.
10. Nowością w stosunku do zakresu wsparcia w ramach poprzedniej edycji grantów norweskich będzie m.in. wsparcie Służby Więziennej (13 mln euro). Obszar ten będzie umożliwiał realizację projektów dotyczących podnoszenia kompetencji osadzonych, kadry Służby Więziennej, systemów bezpieczeństwa i systemów komunikacyjno – informatycznych, probacji i pozawięziennych sankcji.
11. Kontynuowany będzie również Fundusz dla Organizacji Pozarządowych. Na rzecz wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego oraz zwiększenia wkładu w sprawiedliwość społeczną, demokrację i zrównoważony rozwój przeznaczono w ramach tego funduszu 37 mln euro.
12. Ponadto, utworzony będzie Globalny fundusz na rzecz godnej pracy i dialogu trójstronnego (o wartości powyżej 3 mln euro) mający na celu promowanie godnej pracy i poprawę współpracy trójstronnej między organizacjami pracodawców, związkami zawodowymi i władzami publicznymi przy wspieraniu sprawiedliwego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego. Fundusz wdrażany będzie bezpośrednio przez stronę norweską.
13. Realizowany będzie również program dotyczący lokalnych i regionalnych inicjatywy na rzecz zmniejszenia nierówności i promowania spójności społecznej, o wartości wsparcia ponad 9,5 mln euro. W ramach programu wdrażany będzie projekt predefiniowany w partnerstwie Związku Miast Polskich z analogicznym związkiem z Norwegii - Związkiem Władz Lokalnych i Regionalnych.