Badania podstawowe mają duże znaczenie dla wszystkich dziedzin życia społecznego i stanowią ważny element szkolnictwa wyższego i rekrutacji naukowców. W Norwegii dzięki badaniom podstawowym położono również podwaliny pod stworzenie bogactwa w takich obszarach jak przemysł naftowy, gazowniczy, aluminiowy oraz akwakultury.
Nakłady na badania podstawowe w Norwegii stanowią około 18% wszystkich wydatków państwa na badania i rozwój. Z perspektywy międzynarodowej kwota ta nie jest szczególnie wysoka, co można wytłumaczyć tym, że w norweskim sektorze przemysłowym funkcjonują jedynie dwie korporacje o rozmiarach zapewniających im zasoby wystarczające do samodzielnego prowadzenia badań podstawowych. Jedynie niespełna 7% norweskich badań podstawowych prowadzonych jest w sektorze prywatnym, podczas gdy blisko trzy czwarte takich badań odbywa się na uniwersytetach i w kolegiach uniwersyteckich.
Jednym z głównych priorytetów norweskiej polityki badań naukowych jest dalsze umacnianie długoterminowej, podstawowej działalności badawczej prowadzonej we wszystkich dziedzinach na uniwersytetach, w kolegiach uniwersyteckich i instytutach badawczych. Ośrodki te są swoistego rodzaju kamieniem węgielnym norweskiego systemu badań naukowych: to tutaj odbywa się kształcenie oparte na badaniach, rekrutowani są nowi naukowcy i odkrywane są nowe obszary wiedzy, które następnie są upowszechniane w społeczeństwie i przemyśle. Umacnianie i utrzymywanie tych instytucji jest dla rządu sprawą priorytetową.
- Instytucjom szkolnictwa wyższego przyznanych zostanie więcej zasobów i dotacji na prowadzenie badań. W 2002 roku wdrożone zostały nowe formy dofinansowania uzależnione od osiąganych wyników.
- Zwiększone zostaną dotacje na prowadzenie długoterminowych badań podstawowych w ramach programów Norweskiej Rady Badań Naukowych.
- Sprzęt naukowy w ośrodkach badawczych zostanie unowocześniony i uzupełniony.
- Zatrudnionych będzie więcej badaczy.
- Zintensyfikowane zostaną działania mające na celu osiągnięcie równości kobiet i mężczyzn w sektorze badawczym.
- Podejmowane będą specjalne działania w celu rekrutowania kobiet-naukowców do prowadzenia badań w dziedzinie matematyki i nauk przyrodniczych oraz na najwyższe stanowiska naukowe.